ايمان آورند . » « 1 » دعاى بندگان در صورتى مستجاب مىگردد كه آنان نيز دعوت خداوند را اجابت كرده باشند . اجابت دعوت خداوند با سخن و دعا يا تنها انجام روزه و نماز نيست ؛ بلكه بايد عمل و تلاش كرد و در مسير سنت‌هاى خداوند گام برداشت : « هرگز براى سنت خدا دگرگونى نخواهى يافت . » « 2 » سنت‌هاى خداوند هرگز دگرگون نمىشوند ؛ چه اين‌كه براى هر پديده‌اى سببى معين وجود دارد . بنابراين براى چيرگى بر هر مشكلى بايد بر سبب آن غلبه كرد : « هر [ گونه ] مصيبتى به شما برسد به سبب دستاورد خود شماست و [ خدا ] از بسيارى درمىگذرد . » « 3 » امام عليه السّلام نيز مىفرمايد : « هركه در كارها كوتاهى كند ، به اندوه دچار مىشود و خداوند نيازى به كسانى ندارد كه خدا در مال و جان آنها نصيب و جايگاهى ندارد . » « 4 » و نيز « دعاكننده بدون عمل همانند تيراندازى است كه تير از كمانى بدون زه مىاندازد . » « 5 » ( و إنّي لأخشى عليكم أن تكونوا في فترة ) امام عليه السّلام از آشوب‌هاى پس از دوران استقرار حكومت خويش سخن مىگويد . ( و قد كانت أمور مضت ملتم فيها ميلة كنتم فيها عندي غير محمودين ) ( و لئن ردّ عليكم أمركم ) امام عليه السّلام از گلايه‌هاى خود به صراحت خبر نمىدهد و دليلى بر شناسايى اين گلايه‌ها وجود ندارد . برخى از شارحان

--> ( 1 ) . وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي بقره / 2 : 186 . ( 2 ) . فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا فاطر / 35 : 43 . ( 3 ) . وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ شورى / 42 : 30 . ( 4 ) . « من قصّر في العمل ابتلي بالهمّ و لا حاجة للّه فيمن ليس للّه في ماله و نفسه نصيب » نهج البلاغه : حكمت 126 . ( 5 ) . « الدّاعي بلا عمل كالرّامي بلا وتر » نهج البلاغه : حكمت 336 .